พืชวัตถุ

Table of Contents

กระดังงาไทย

กระดังงาไทย

ดอก: รสสุขุม บำรุงโลหิต บำรุงธาตุ บำรุงหัวใจ กลั่นน้ำมัน ปรุงเครื่องสำอาง
ต้น กิ่ง ก้าน ใบ: รสเฝื่อน ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะพิการ

7-9 เกสร

พิกัด (สัตตะ,นว) เกสร (7,9)

กระเบาน้ำ

กระเบาน้ำ

น้ำมันเมล็ด: รสเมาเบื่อ แก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน, ผลสุก รับประทานเนื้อในได้ คล้ายเผือก

ขันทองพยาบาท

ขันทองพยาบาท

ราก – รสยา 9 รส – เมาเบื่อ
เนื้อไม้: รสเมาเบื่อ แก้ไข้ ลมพิษ แก้กามโรค
เปลือก: รสเมาเบื่อ ให้ฟันทน รักษาโรคตับพิการ แก้ประดง แก้พิษในกระดูก มะเร็ง แก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน กลาก เกลื้อน คุดทะราด ฆ่าพยาธิ

ขาไก่ดำ

ขาไก่ดำ

ใบ: แก้ปวดกล้ามเนื้อ เคล็ดขัดยอก แก้แมลงสัตว์กัดต่อย

ขาไก่เขียว

ขาไก่เขียว

ใบ: แก้ปวดกล้ามเนื้อ เคล็ดขัดยอก แก้แมลงสัตว์กัดต่อย

ขอบชะนางขาว

ขอบชะนางขาว

ต้น — รสเมาเบื่อร้อน ขับโลหิตระดู ขับระดูขาว ขับปัสสาวะ แก้โรคหนองใน ขับเลือดลม กระจายโลหิต แก้ริดสิดวงผอมแห้ง ฆ่าหนอน ฆ่าแมลง แก้โรคผิวหนัง
ใบ — รสเมาเบื่อร้อน ตำทาแก้กลาก ต้มน้ำอาบหลังคลอด แก้ปวดเมื่อย
เปลือกต้น — รสเมาเบื่อร้อน ดับพิษในกระดูก ดับพิษในเส้นเอ็น ฆ่าพยาธิผิวหนัง แก้รำมะนาด แก้ปวดฟัน

ขี้เหล็กบ้าน

ขี้เหล็ก

ใบ: รสขม แก้ระดูขาว แก้นิ่ว ขับปัสสาวะ แก้กระษัย ถ่ายพิษไข้ พิษเสมหะ ถ่ายพรรดึก
ดอก: รสขม แก้หืด ฟอกศีรษะ แก้รังแค แก้โรคแระสาท แก้นอนไม่หลับ
เปลือกต้น: รสขม แก้กระษัย แก้ริดสีดวงทวาร
กระพี้: รสขม แก้ร้อนรุ่ม กระสับกระส่ายเพราะพิษไข้
แก่น: รสขม แก้กามโรค หนองใน แก้กระษัย แก้เหน็บชา แก้ไฟธาตุพิการ
ราก: รสขมเย็น แก้ไข้กลับ ไข้ซ้ำ

ปลายใบมีหางสั้นๆ

คนทีสอต้น (คนทีสอขาว)

คนทิสอต้น
คนทีสอต้น

ใบ: รสร้อนสุขุมหอม บำรุงน้ำดี ขับเสมหะ บำรุงธาตุ รักษาโรคตับ ขับลม แก้ไอ
(ใบประกอบ แบบนิ้วมือ ออกตรงกันข้าม)
ผล: รสร้อนสุขุม แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ลม
เมล็ด: รสร้อนสุขุม ระงับปวด เจริญอาหาร

คนทีเขมา (คนทีสอดำ)

คนทีเขมา

เปลือกต้น: รสร้อน แก้ปวดท้อง แก้เลือด แก้ลม เป็นยาอายุวัฒนะ
รากและใบ: รสร้อน ต้มรับประทานหรือประคบ แก้ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ บำรุงและรักษาไข้
ใบสด : รสร้อนหอม คั้นเอาน้ำรับประทาน แก้ปวดศีรษะ รักษาเยื่อจมูกอักเสบ ถอนพิษสาหร่ายทะเล
ยาง: รสร้อนเมา บำรุงกำลัง ขับเลือด ขับลมให้กระจาย ฆ่าพยาธิผิวหนัง แก้คุดทะราด
ราก: รสเมาร้อน แก้ลม ขับเหงื่อ แก้ริดสีดวงแห้ง

คนทีสอทะเล

คนทิสอทะเล

ใบ: บำรุงธาตุ ขับเสมหะ โรคผิวหนังผื่นคัน

คนทา

คนทา

รากอ่อนและต้น: รสขมเฝื่อน ฝาดเย็น,
แก้ท้องร่วง บิด ลดความร้อนในร่างกาย กระทุ้งพิษไข้ ไข้กาฬ ไข้หัวลมทุกชนิด แก้ร้อนในกระหายนำ้

คนทา
คนทา
คนทา

ตามกิ่งก้าน และลำต้นคนทา  มีหนามแหลมสั้น

ใบคนทา

ใบ เป็นใบประกอบขนนก ปลายคี่ เรียงสลับ แกนกลางแคบ มีสันด้านบน ใบย่อยเป็นรูปไข่ และใบหอก ขอบใบหยักมน ปลายแหลม 

ไคร้หางนาก

ไคร้หางนาก

ราก แก้มดลูกอักเสบ ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ แก้ไข้
ต้น ฟอกปัสสาวะ แก้กระษัย บำรุงไต

เจตมูลเพลิงแดง

เจตมูลเพลิงแดง

ราก: รสร้อน บำรุงธาตุ บำรุงโลหิต
ขับลมในกระเพาะอาหารและลำไส้ให้เรอ แก้ท้องอืดเฟ้อ แน่นหน้าอก
บดเป็นผงปิดพอกฝี ทำให้เกิดความร้อน เกลื่อนฝีได้ แก้ริดสีดวงทวาร
ทำให้ร่างกายเกิดความอบอุ่น 

*** ข้อควรระวัง
– ห้ามใช้ในสตรีมีครรภ์ เพราะทำให้มดลูกบีบตัว อาจทำให้แท้งได้
– ยางจากราก หากถูกผิวหนังจะทำให้ผิวไหม้ พอง เหมือนโดนไฟ
การใช้สมุนไพรนี้ควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์แผนไทย

พิกัดเบญจกูล

เป็นตัวยาใน ‘พิกัดเบญจกูล’

เจตมูลเพลิงขาว

เจตมูลเพลิงขาว

ใบ: รสร้อน แก้ลมและเสมหะ
ดอก: รสร้อน แก้โรคตา แก้หนาวและเย็น
ต้น: รสร้อน ขับโลหิตประจำเดือน
ราก: รสร้อน ขับลมในกระเพาะอาหารและลำไส้ แก้ริดสีดวงทวาร แก้บวม แก้คุดทะราด บำรุงธาตุ บำรุงโลหิต

ชุมเห็ดไทย

ชุมเห็ดไทย

เมล็ด: รสขมหอมเล็กน้อย บำรุงหัวใจ ให้ชุ่มชื่น ทำให้นอนหลับ แก้กระษัย ขับปัสสาวะ เม็ดคั่วให้ร้อน ตำผง ชงน้ำร้อนเหมือนกาแฟ

ชิงชี่ (ปู่เจ้าสมิงกุย)

ชิงชี่

ต้น: รสขื่นปร่า แก้ฟกช้ำ
ลูก: แก้เจ็บคอ ลำคออักเสบ
ดอก: รสขื่นเมา แก้โรคมะเร็ง
ราก: รสขมขื่น แก้ไข้เพื่อลม ขับลมในท้องให้ซ่านออกมา แก้ไข้ร้อนทุกชนิด
ใบ: รสเฝื่อนเมา ต้มเอาน้ำอาบ แก้โรคผิวหนัง ไข้กาฬสันนิบาต ตะคริว

ชิงชี่

เปลือกต้น มีหนามแหลมเกาะเป็นคู่ๆ เหมือนนม

ซ้องแมว

ซ้องแมว

ใบ: ขม ระบายท้อง แก้ปวดหู แก้ปวดศีรษะ แก้ผมร่วง ต้มอม แก้เหงือกบวม แก้ปวดฟัน
ลูก: ขมร้อนเล็กน้อย แก้โรคท้องมาน แก้ไอ แก้วัณโรค ทาแก้แผลน้ำกัด
ราก: ขมเย็น แก้วัณโรค แก้ร้อนในกระหายน้ำ ดับพิษร้อน

ซ้องแมว

ดีปลี

ดีปลี

ผลแก่แห้ง/ดอกดีปลี: รสเผ็ดร้อนขม บำรุงธาตุ ขับลม แก้จุกเสียด แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด

ดีปลี
พิกัดเบญจกูล

เป็นตัวยาใน ‘พิกัดเบญจกูล’,‘พิกัดตรีกฎุก’,’พิกัดตรีสันนิบาตผล(ตรีสัพโลหิตผล)’,’พิกัดตัวยาเผ็ดร้อน 6 ชนิด

เดือยหิน

เดือยหิน

ตรีชวา

ตรีชวา

ทั้งต้น: ขับปัสสาวะ

ตะขบไทย

ตะขบไทย

ตองแตก

ตองแตก

ใบ/ราก/เมล็ด เป็นยาถ่ายที่ไม่รุนแรง

ใบมี 2 หรือ 3 แฉก หรือไม่มีแฉกเลย ใบมีขนแข็งเอนทั้งสองด้าน ขอบใบจักฟันเลื่อย หรือหยักมน

ตะโก

ตะโก

เปลือกต้นและเนื้อไม้ รสเฝื่อนฝาดขม บำรุงธาตุ ช่วยย่อยอาหาร แก้มุตกิด ระดูขาว แก้รำมะนาด ปวดฟัน และเป็นยาอายุวัฒนะ

เถาวัลย์เปรียง

เถาวัลย์เปรียง

เถา: ขับปัสสาวะ แก้ปวดเมื่อย

เทียนกิ่ง

เทียนกิ่ง
เทียนกิ่ง วัดโพธิ์

ใบสด: แก้เล็บขบหรือเป็นหนอง

ทองพันชั่ง

ทองพันชั่ง

ราก – รสยา 9 รส – เมาเบื่อ
ใบ: รสเบื่อเย็น ดับพิษไข้ แก้ไข้ตัวร้อน แก้พยาธิผิวหนัง
ราก: รสเมาเบื่อ แก้กลากเกลื้อน ผื่นคัน และโรคผิวหนังที่เป็นน้ำเหลืองบางชนิด

ทรงบาดาล

ดอกทรงบาดาล
ทรงบาดาล

ทรงบาดาล: ที่ก้านมีเสาอากาศ

ทรงบาดาล

ราก: รสเบื่อขม
ถอนพิษผิดสำแดง (ไข้ซ้ำ) แก้สะอึก (เนื่องจากกระเพาะอาหารขยายตัว)
สรรพคุณเสมอ เสมอโกฐเขมา

เท้ายายม่อม

เท้ายายม่อม

ต้น: รสจืดเฝื่อน ขับพิษไข้หัว (หัดสุกใสดำแดง) แก้ไข้ ขับเสมหะให้ลงเบื้องต่ำ
ราก: รสจืดชื่น แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้อาเจียน แก้ไอหืด แก้พิษฝี แก้พิษงู

เบญจโลกวิเชียร

เป็นตัวยาใน ‘พิกัดยาเบญจโลกวิเชียร’ สรรพคุณ แก้ไข้ แก้พิษสัตว์กัดต่อย

ธรณีสาร

ธรณีสาร

ราก: รสจืดเย็น แก้ไข้ ตัวร้อน แก้พิษตานซางเด็ก

เนียมหูเสือ

เนียมหูเสือ

ใบ: ช่วยขับลม

นางแย้มป่า

นางแย้มป่า

ราก: รักษาลำไส้อักเสบ ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ

บอระเพ็ดตัวเมีย

บอระเพ็ดตัวเมีย

เถา: รสขม พิษฝีดาษ ไข้เหนือ ไข้พิษ
แก้ร้อนในกระหายนำ้ ทำให้เนื้อเย็น แก้สะอึก
บำรุงกำลัง บำรุงนำ้ดี บำรุงไฟธาตุ
ใบ: รสขมเมา ฆ่าพยาธิไส้เดือน ฆ่าแมลงเข้าหู
แก้รำมะนาด ปวดฟัน
ลูก: รสขม แก้ไข้ แก้เสมหะเป็นพิษ
ราก: แก้ไข้สูง มีอาการเพ้อคลั่ง

ใบเงิน ใบทอง ใบนาก

ใบเงิน ทอง นาก

ใบ: รสจืดเย็น เป็นยาลดไข้ แก้อาการร้อนในกระหายน้ำ แก้ไข้พิษร้อน ถอนไข้พิษ แก้ไข้กำเดา ไข้หวัดน้อย ไข้หวัดใหญ่ ช่วยดับพิษปอดพิการ ล้อมตับดับพิษ

ใบเงิน
ใบเงิน

ประยงค์

ประยงค์

ราก: ทำให้อาเจียร ถอนพิษเบื่อเมา

เปล้าใหญ่

เปล้าใหญ่

เปล้าใหญ่ ใบ: บำรุงธาตุ ต้มน้ำอาบ แก้ผื่นคัน

โปร่งฟ้า

ประดู่แดง

ประดู่แดง

ใบ: แก้ผดผื่นคัน
เปลือก: สมานแผล

ประดู่แดง

ปีบ

ปีป

ดอก: รสเฝื่อนหอม ตากแห้ง ผสมบุหรี่สูบ แก้ริดสีดวงจมูก
ราก: รสเฝื่อน บำรุงปอด แก้อาการไอ หอบเหนื่อย แก้วัณโรคและปอดพิการ

ผักชีล้อม

ผักชีล้อม

ผล: ขับลม แก้หอบหืด ไอ และคลื่นไส้ อาเจียน

ผักชีช้าง

ผักชีช้าง
ผักชีช้าง

ราก: รสเย็น หวานชุ่มบำรุงเด็กในครรภ์ บำรุงตับปอด บำรุงกำลัง
ทั้งต้นหรือราก: ต้มน้ำดื่ม แก้ตกเลือด และโรคคอพอก

พิกุล

พิกุล

พิกัด เกสรทั้ง5 (7,9)
เปลือกต้น: รสฝาด ฆ่าแมงกินฟัน
กระพี้: รสเมาเบื่อ แก้เกลื้อน
แก่น:รสขมเฝื่อน บำรุงโลหิต
ใบ: รสเมาเบื่อฝาด ฆ่าเชื้อกามโรค
ดอก: รสฝาดกลิ่นหอม บำรุงโลหิต แก้ลม
ราก: รสขม บำรุงโลหิต แก้เสมหะ

เกสรทั้ง 5

เพชรสังฆาต

เพชรสังฆาต

เพชรสังฆาต (ขันข้อ สามร้อยต่อ) เถา: รสขื่นร้อนเล็กน้อย แก้กระดูกแตก หัก ซ้น ขับลมลำไส้ แก้ริดสีดวงทวารหนัก

เพชรสังฆาต

เพกา

เพกา

เปลือก – รสยา 9 รส – ฝาด

เปลือกต้น: รสฝาดเย็นขมเล็กน้อย ตำกับสุราพ่นตามตัวสตรีที่ทนการอยู่ไฟไม่ได้ ทำให้หนังชา สมานแผล ทำให้น้ำเหลืองปกติ ดับพิษโลหิต
ฝักแก่ รสขม แก้ร้อนในกระหายน้ำ
ฝักอ่อน: รสขมร้อน ขับผายลม
เมล็ดแก่: รสขม ระบายท้อง
ราก: รสฝาดขมน้อย บำรุงธาตุ ทำให้เกิกน้ำย่อยอาหาร แก้ไข้สันนิบาต แก้ท้องร่วง ฝนกับน้ำปูนใส ทาแก้บวมอักเสบ

ฟ้าทะลายโจร

ฟ้าทะลายโจร

ใบ แก้เจ็บคอ แก้ท้องเสีย แก้ไข้

มะเดื่อชุมพร

มะเดื่อชุมพร

เปลือกต้น: รสฝาด แก้ท้องร่วง ชะล้างบาดแผล ทำให้สมานแผล
ราก: รสฝาดเย็น แก้ไข้ กระทุ้งพิษไข้ กล่อมเสมหะและโลหิต แก้ไข้หัวลม ไข้กาฬ ไข้พิษทุกชนิด

มะเดื่อชุมพร
มะเดื่อชุมพร

มะแว้งต้น

มะแว้งต้น

ผลสด: แก้ไอ ขับเสมหะ

มะแว้งเครือ

มะแว้งเครือ

ผล: รสขม (รสยา 9 รส) แก้ไอ ขับเสมหะ แก้เบาหวาน บำรุงน้ำในตับอ่อน

มะแว้งเครือ

มะงั่ว

มะงั่ว

ใบ/เถา: บำรุงเส้นเอ็น แก้ปวดเมื่อย

มิกกี้เมาส์

มิกกี้เมาส์

ลำโพงกาสลัก

ลำโพงกาสลัก

รสยา 9 รส – เมาเบื่อ
ใบ: รสเมา พอกฝี ทำให้ยุบ แก้บวม อักเสบ
ดอกแห้ง: รสเมาเบื่อ แก้หอบ หืด โพรงจมูกอักเสบ แก้ริดสีดวงจมูก
น้ำมัน: รสเมาเบื่อ จากเมล็ด ทาฆ่าเชื้อโรค แก้กลาก เกลื้อน หิด เหา จำพวกมีตัว
เมล็ด: รสเมาเบื่อ ทานแต่น้อย 2-3 เมล็ด บำรุงประสาทได้ดี มีความจำแม่น ทานมากประสาทเสีย วิกลจริตได้
ราก: รสเมาเบื่อหวานน้อย ฝนทาแก้พิษร้อน ถอนพิษปวดอักเสบ แก้ปวดฝี สุมเป็นถ่านรับประทาน แก้ไข้ร้อน ไข้กาฬ แก้ไข้เซื่องซึม แก้กระสับกระส่าย เพ้อครั่ง แก้หอบ แก้ไอ

ลิ้นงูเห่า (ทองระอา)

ลิ้นงูเห่า

ใบ: รสเย็นเบื่อ ตำกับสุราพอก แก้ปวดฝี ถอนพิษปวดอักเสบ
ราก: รสเย็นเบื่อ ฝนกับสุรา ทาแก้พิษตะขาบ แมลงป่อง และแก้พิษงู

ลิ้นงูเห่า

ว่านเพชรหึง

ว่านเพชรหึง

ลำต้น: ตำ พอก แก้พิษตะขาบ แมงป่องกัดต่อย

สมอภิเภก

สมอภิเภก

ผลดิบ: เป็นยาระบาย ผลสุก: ฝาดสมาน แก้ท้องเสีย

สมอพิเภก

สะเดาบ้าน

สะเดาบ้าน

เปลือก – รสยา 9 รส – ขม

เปลือก ต้น: แก้ท้องเดิน แก้บิดมูกเลือด

เสลดพังพอนตัวผู้

เสลดพังพอนตัวผู้

ใบ: แก้โรคเริม งูสวัด
รสยา: รสจืด

เสลดพังพอนตัวผู้

สังกรณีใบมัน

สังกรณีใบมัน
สังกรณีใบมัน

สันพร้าหอม

สันพร้าหอม

ใบ: แก้ไข้ ผสมในยาแสงหมึก แก้หัด อีสุกอีใส

สันพร้าหอมแดง

สันพร้าหอมแดง

ใบ: แก้ไข้

สารภี

สารภี

พิกัด เกสรทั้ง5 (7,9)

ดอก: รสหอมเย็น จัดอยู่ในเกสรทั้งห้า ใช้บำรุงกำลัง แก้อ่อนเพลีย ทำให้เจริญอาหาร แก้ไข้พิษร้อน แก้ลม วิงเวียนศีรษะ หน้ามืดตาลาย บำรุงหัวใจและประสาท บำรุงปอด

ดอกสารภี

สำโรง

สำโรง

เปลือกต้น: แก้บิด ขับปัสสาวะ ยาระบายอ่อนๆ
ใบ: เป็นยาระบาย

สาละลังกา

สาละลังกา

เสนียด

เสนียด

ใบ: ห้ามเลือด แก้ไข้ แก้ไอ

หนุมานประสานกาย

หนุมานประสานกาย

ใบสด: แก้ไอ ห้ามเลือด สมานแผล

หนุมานนั่งแท่น

หนุมานนั่งแท่น

เหง้า: เป็นยาบำรุงพละกำลัง เป็นยาฟอกโลหิต ยาสมานแผล แก้อาการเคล็ดขัดยอก
นำ้ยาง: เป็นยาทาแผลรักษามีดบาด แผลถลอกและใช้ห้ามเลือด เป็นยาทารักษาฝี

หญ้าหนวดแมว

หญ้าหนวดแมว

ต้น: รสจืด ขับปัสสาวะ ขับนิ่ว ปวดเมื่อยบั้นเอว ใช้มากอันตรายกดหัวใจให้หยุดเต้น ห้ามใช้คนโรคหัวใจ

ลำต้นเป็น 4 เหลี่ยม

โหระพา

โหระพา

ทั้ง 5: รสหอมปร่า แก้ปวดท้อง ขับผายลม

เหงือกปลาหมอดอกขาว

เหงือกปลาหมอดอกขาว

ใบ: รสร้อนเล็กน้อย ตำพอกรักษาโรคปอดบวมและแผลอักเสบ
ใบอ่อน: ต้มกับเปลือกต้นอบเชย รับประทานแก้ท้องขึ้น อืด เฟ้อ
ลูก: รสร้อน ขับโลหิตอย่างแรง แก้ฝีตานซาง
ราก: รสเฝื่อนเค็ม ต้มอาบ แก้พิษไข้หัวผื่นคัน แก้โรคผิวหนังทุกชนิด
ทั้ง5 รสร้อน: แก้ไข้หัว แก้พิษฝี แก้พิษกาฬได้ดีมาก

หมากผู้หมากเมีย

หมากผู้หมากเมีย

ใบ: แก้ไข้ แก้ตัวร้อน ใช้ขับพิษหัวไข้
แก้หวัด แก้ร้อนใน แก้กระหายน้ำ
แก้ไข้กำเดา แก้ไอ แก้บิด

อุโลก

อุโลก

ราก แก่น เปลือก แก้ไข้ แก้กระหายน้ำ

อบเชย

อบเชย

อบเชยญวน

อบเชยญวน

อินจัน

อินจัน

แก่น แก้ร้อนในกระหายนำ้ แก้ไข้ บำรุงหัวใจ
ผล แก้อาการนอนไม่หลับ แก้ท้องเสีย เป็นยาบำรุงกำลัง
เนื้อไม้ บำรุงประสาท แก้ไข้ แก้ปอด ตับ ดีพิการ แก้เหงื่อตกหนัก ขับพยาธิ

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Shopping Cart

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save