วิเคราะห์ตำรับยา ‘ธรณีสันฑะฆาต’

– ยาธรณีสันฑะฆาต จัดอยู่ใน บัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพรตั้งแต่ปี พ.ศ. 2564
– เป็นยารักษาใน กลุ่มอาการทางกล้ามเนื้อและกระดูก
– เป็นยาสำหรับรับประทาน
– ข้อบ่งใช้ เป็นยา แก้กษัยเส้น

กษัยเส้น,กระษัยเส้น หมายถึง การเจ็บป่วยที่เกิดจากความสึกหรอ หรือความเสื่อมของเส้น

ขนาดและวิธีใช้

ชนิดผง
รับประทานครั้งละ 0.5 – 1 กรัม
ละลายน้ำสุก หรือผสมน้ำผึ้งปั่น เป็นลูกกลอน
ชนิดแคปซูล ชนิดเม็ด
รับประทานครั้งละ 0.5 – 1 กรัม
วันละ 1 ครั้ง ก่อนอาหาร หรือก่อนนอน

Fire

การเจ็บป่วย

  1. ไฟย่อยอาหาร (ปริณามัคคี) ทำงานไม่ปกติ
  2. ท้องผูกเรื้อรัง
    – ท้องผูกนาน น้ำถูกดูดออก ของแข็งติดในลำไส้ เป็นก้อนแข็ง เถาดาน เมือกมันพรรดึก ของเสียสะสมในอันตัง อันตคุนัง
    – ระบบขับถ่ายไม่ปกติ
  3. ระบบไหลเวียนไม่ดี ไฟหย่อน ลมนิ่ง 
    – เกิดลมคั่งค้างในลำไส้ ทำให้ระบบน้ำเหลืองเสีย
    – ลมที่ค้างแทรกเข้าไปในกล้ามเนื้อ ทำให้ปวดตึงกล้ามเนื้อ หลังแข็ง ท้องเป็นลม
  4. อาการบ่งชี้ ภายนอกร่างกาย
    – แผลเรื้อรังเป็นๆหายๆ
    – ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้ไม่ดี

องค์ประกอบธาตุไฟ

Anatomy ธาตุเจ้าเรือน - ไฟ

อันตัง

อันตคุนัง

Fire

ตัวยาเรียงตามน้ำหนัก (กรัม)

การ ‘ประสะ’ คือ การทำความสะอาด เพื่อลดทอนฤทธิ์ให้อ่อนลง
การ ‘สะตุ’ คือ การฆ่าฤทธิ์เสีย และคงฤทธิ์ดีไว้

ตัวยาสำคัญ (ตามรสตัวยา)

ตัวยารสเผ็ดร้อน - 8

รสเผ็ดร้อน
Fire

ตัวยารสร้อน - 3

รสร้อน - ธรณี
Fire

รสเบื่อเมา - 6

ยางจากลำต้นรงทอง: มีฤทธิ์เป็นยาถ่ายชนิดรุนแรง ในสมัยโบราณ การ ‘ประสะ’ รงทอง คือ การนำยางรงทอง มาห่อด้วยใบข่าและใบบัวหลวง นำมาปิ้งไฟจนกรอบ แล้วนำมาบดให้เป็นผง เพื่อช่วยลดความรุนแรงลง (ปัจจุบันไม่เป็นที่นิยมแล้ว)

Fire

ตัวยารสฝาด - 4

รสฝาด - ธรณีสัณฑะฆาต

ผู้ป่วยที่มีความผิดปกติของตับ ไต ควรระวังการใช้ยาอย่างต่อเนื่อง การสะสมของการบูร เกิดพิษได้

Fire

ตัวยารสขม - 2

รสขม
Fire

ตัวยารสสุขุม หวาน ร้อนเมา - 3

รสสุขุม หวาน ร้อนเมา
Fire

พิกัดที่เกี่ยวข้อง

ยารสประธาน
Fire

กลไกการทำงาน

  1. จัดระบบการทำความสะอาดโดย (ไฟ) และ (ลม) คือจุดไฟ, กระจายลม
  2. ลุของเสียในลำไส้ใหญ่, สำไส้เล็ก (อันตัง อันตคุนัง)
  3. ล้างเมือกมัน พรรดึกเกาะตามผนังลำไส้ (ดิน)
  4. ทำความสะอาดระบบเลือด และน้ำเหลือง (น้ำ)

ข้อควรระวัง

  1. ไม่ควรใช้กับผู้ที่ท้องผูกจากธาตุไฟกำเริบ
    – แนะนำให้เปลี่ยนไปใช้ ‘ยาขม’ แทน
  2. หลีกเลี่ยงใช้กับกลุ่มสตรีมีครรภ์ 
  3. ไม่เหมาะกับกลุ่มที่มีแผลในกระเพาะอาหาร
    – หากจำเป็นต้องใช้จริงๆให้ใช้ร่วมกับขมิ้นชัน
Fire

การใช้ทดแทนยาแผนปัจจุบัน

– ใช้ทดแทนเมื่อทราบกลไกการออกฤทธิ์ หรือมีการศึกษาวิจัย
– ยารักษากลุ่มอาการทางระบบทางเดินอาหาร – ประเภทบรรเทาอาการท้องผูก
o สำหรับคนที่มีอาการท้องผูก มีอาการปวดเมื่อย ท้องเป็นเถาดาน
ยาธรณีสันฑะฆาต 500mg/capsule สามารถใช้ทดแทน Bisacodyl 5mg, Milk of Magnesia

– ยารักษากลุ่มอาการทางกล้ามเนื้อและกระดูก
– กลุ่มบรรเทาอาการปวดหลัง ปวดเอว ปวดเมื่อยตามร่างกาย สามารถใช้ทดแทน Norgesic® ซึ่งมีส่วนประกอบคือ
o orphenadrine 35 มิลลิกรัม เป็นยาคลายกล้ามเนื้อและ
o paracetamol 450 มิลลิกรัม เป็นยาบรรเทาอาการปวด)
เนื่องจาก paracetamol เป็นพิษต่อตับได้ ไม่แนะนำให้รับประทานต่อเนื่องเป็นเวลานาน

Fire

รายละเอียด รสตัวยา สรรพคุณ และน้ำหนักที่ใช้

เรียงจากตัวยามาก ไปหา น้อย

Reference:

บัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร พ.ศ. 2564

Healthy Daisy สุขภาพดีไปด้วยกัน /Nov 16, 2021/ “ธรณีสันฑะฆาต” เหมาะกับใคร ข้อควรระวัง! | EP.113 

NosickHandup ใครไม่ป่วยยกมือขึ้น/Jul 6, 2022/ยาธรณีสันฑะฆาต ขับเมือกมัน แก้ท้องผูก – หมอนัท x อุทัยประสิทธิ์

DMSIC ภญ. ผกากรอง ชวัญข้าว
ศูนย์หลักฐานเชิงประจักษ์ด้านการแพทย์แผนไทยและสมุนไพร
โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร

https://www.facebook.com/TTPAssociation/posts/2860278090914417/ นพ.พิเชฐ บัญญัติ/2020/ธาตุดิน๒๐ประการ วีสติอาโปธาตุ

คิดห็นอย่างไรกับการวิเคราะห์นี้ comment ใต้บทความได้เลยคร้าาา

Karnraphee Talk

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Shopping Cart

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save